Bình một kỳ tác thi ca:

Thơ Phạm Ngọc Thái – Lời bình Anh Trần

XEM TRANH BÁN LOÃ THỂ
Tưởng nhớ bài thơ “Tranh loã thể” nổi tiếng
của thi nhân Bích Khê

Nàng để hở một vòm trời tuyệt mĩ
Thế giới là đây, cuộc sống là đây!
Nàng gieo hoa và ý nghĩa loài người
Nhưng cũng đẻ cả chiến tranh và hoà bình
ra từ trong bụng.

Lui xuống dưới nàng một rừng sâu um tùm
che hang động
Lên trên nàng đôi mỏm núi trắng vô biên
Thân thể nàng tràn đầy hương nhụy phấn
Thiếu nữ mặc hở quần: hơn bao lời hoa mĩ phát ngôn!

Em như gió trăng… mà rung động cả vua chúa, thánh thần
Cuộc sống cần em, đâu có cần chiến tranh
và bom nguyên tử?
Khi em cởi ra nhiều: điểm báo thế giới
càng hiện đại văn minh (*)
Nhưng điều đáng đớn đau: là tính nhân loại,
con người cũng ngày càng nhiều dã tâm gây tội ác! (**)

Phạm Ngọc Thái



(*) Thế giới càng hiện đại văn minh thì khuynh hướng triển lãm thân thể
của các thiếu nữ càng phát triển, tới mức gần như cởi truồng…
(**) Nhà văn Nga Ai-Ma-Tốp đã cảnh báo trong tác phẩm “Đoạn đầu đài” nổi tiếng của ông rằng:
Thế giới, cái ác vẫn lấn át cái thiện và con người hiện đại còn ác hơn con sói!

Bài thơ viết táo tợn và giỏi! Táo tợn đến mức đọc lên hơi rợn người, nhưng chính lại càng làm cho tình thơ thấm thía, hàm chứa. Thí dụ:
Nàng gieo hoa và ý nghĩa loài người

Nhưng cũng đẻ cả chiến tranh và hoà bình ra từ trong bụng
Rất sâu sắc và hay! Hình ảnh câu trên: Nàng gieo hoa và ý nghĩa loài người /- Ý của câu ta thấy rõ rồi! Còn câu dưới, không phải chỉ muốn nói rằng: em có khả năng mang thai trong bụng rồi sinh đẻ…tất nhiên là ra con người, và giống người ấy sẽ mang đến cả chiến tranh, hoà bình…(Cũng tất nhiên là phải có cả đàn ông thì em mới đẻ được, nhưng trong ý nghĩa nhân sinh chẳng bao giờ người ta ví với đàn ông… mà chỉ nói về đàn bà) – Ở một phạm trù  rộng hơn tức là: Tình yêu và đàn bà sinh ra cả khổ đau, hạnh phúc… cũng như cả chiến tranh và hoà bình!
Ta hay nói thơ Hồ Xuân Hương tả tục nhưng mà thanh! Xin lấy vài thí dụ :
Quân tử có thương thì đóng cọc

Xin đừng mân mó nhựa ra tay
(Quả mít)
Hay là:

Quân tử có thương thì bóc yếm
Xin đừng ngó ngáy lỗ trôn tôi
(Con ốc nhồi)
Hình ảnh như búa bổ, đọc mà “sợ” đấy chứ? Chẳng qua Người đã có danh, đã là thi nhân vĩ đại  thì nói thế thôi, thực ra Bà chỉ mượn hình ảnh quả mít, con ốc nhồi… để tả thẳng vào cái tục đó còn gì? từ hành động đến hình ảnh.  Có chăng thì nên nói thế này: Thơ Hồ Xuân Hương tả trần tục nhưng ngôn ngữ thơ siêu đẳng, đọc sướng và hay… chứ không nên nói “tục mà thanh”! Ta quay trở lại với bài “Xem tranh bán loã thể” của Phạm Ngọc Thái – Tiếp sau hai câu đã nói như trên, tác giả miêu tả về cái đó:

Lui xuống dưới nàng một rừng sâu um tùm che hang động

Lên trên nàng đôi mỏm núi trắng vô biên…

Hình ảnh thơ như thế không phải là không sướng và hay sao!? Bích Khê thì miêu tả:

Hai vú nàng ! Hai vú nàng ! chao ôi

Cho tôi nút một dòng sâm ngọt lộng

Ôi lồ lộ một tòa hoa nghiêm động

(Tranh loã thể)
Nhưng trong bài “Xem tranh bán loã thể”tác giả không chỉ dừng ở sự miêu tả, sau khi kết lại đoạn thơ trên thì thơ đã được phát triển một cách sâu sắc:
Em như gió trăng… mà rung động cả vua chúa, thánh thần
Cuộc sống cần em, đâu có cần chiến tranh và bom nguyên tử?
Có thể nói đã đi đến tột cùng trong ý nghĩa nhân loại! Ngay trở lại với mấy câu thơ vừa nói trên ta cũng thấy trong hình ảnh câu thơ mang cả tính vũ trụ:
Nàng gieo hoa và ý nghĩa loài người
Nhưng cũng đẻ cả chiến tranh và hoà bình ra từ trong bụng
Vào câu thơ đầu tiên của bài cũng hàm ý nghĩa giữa cuộc sống với thế giới:

Nàng để hở một vòm trời tuyệt mĩ
Thế giới là đây, cuộc sống là đây!
Và tác giả kết luận về cái kiệt tác thiên thai mà tạo hoá đã đúc nên trên thân thể người đàn bà ấy:

… Hơn bao lời hoa mĩ phát ngôn!
Cụ Nguyễn Du chẳng từng viết:

Dày dày sẵn đúc một tòa thiên nhiên
Câu thơ: Cuộc sống cần em, đâu có cần chiến tranh và bom nguyên tử?/ – Ngôn ngữ nghe có vẻ to tát nhưng hợp cảnh, hợp tình lên khi đọc ta vẫn thấy nhuần nhuỵ, tự nhiên – Bài thơ còn mang ý thức lên án chiến tranh một cách mãnh liệt!
Nó cô đúc tới mức độ mỗi câu thơ như một nút bấm để bắn ra những tia lửa hạt nhân… vừa ý nghĩa nhân sinh lại vừa khái quát tính thế giới – Ta hãy nghe 2 câu cuối:
Khi em cởi ra nhiều: điểm báo thế giới càng hiện đại văn minh (*)
Nhưng điều đáng đớn đau: là tính nhân loại,
con người cũng ngày càng nhiều dã tâm gây tội ác! (**)
Vì 2 câu thơ này nhà thơ đã có chú giải sâu sắc, để bài bình đỡ dài tôi xin đăng nguyên lời dẫn giải đó:
(*)   Thế giới càng hiện đại văn minh thì khuynh hướng triển lãm thân thể
của các thiếu nữ càng phát triển, tới mức gần như cởi truồng…
(**)   Nhà văn Nga Ai-Ma-Tốp đã cảnh báo trong tác phẩm “Đoạn đầu đài” nổi tiếng của ông rằng:
Thế giới, cái ác vẫn lấn át cái thiện và con người hiện đại còn ác hơn con sói!

Sau khi đã phân tích như trên xin đưa ra nhận định: Có thể nói “Xem tranh bán loã thể” là một thi phẩm đi đến tột cùng của thi ca!  Nó xứng đáng là bài thơ hay hàng kỳ tác thi ca của Phạm Ngọc Thái – Anh đã thành công khi xây dựng bài thơ và nó còn có khả năng tồn tại trường cửu với thời gian!

Anh Trần

– Đ/C: Anh Trần Số 13 ngách 366/36 Đường Ngọc Lâm, Quận Long Biên, Hà Nội

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here