Văn học với sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước


 

Cần phải cảm ơn công nghiệp hóa về những thay đổi mang tính lịch sử diễn ra trên đất nước ta hơn 20 năm qua. Sự kỳ diệu về kinh tế tác động mạnh mẽ và làm thay đổi sâu sắc cơ cấu xã hội, hệ thống giá trị, tâm lý, thói quen, lối sống của cả cộng đồng đến từng cá nhân riêng lẻ. chất lượng sống được nâng lên. Không gian sinh tồn được rộng mở. Năng lực cá nhân được giải phóng. .xu hướng tiếp cận với các giá trị chung của nhân loặi trở thành thước đo và phẩm chất của tư duy mới. Một cục diện văn hóa mới đang được mở ra với nhiệm vụ trung tâm là chăm lo, phát triển nhân tố con người. đối thoại, liên kết và hợp tác đem đến nhiều cơ duyên trong việc giải quyết những nhiệm vụ kinh tế, xã hội và tổ chức đời sống.
Tuy vậy, trong bản chất của nó, công nghiệp hóa (CNH) và hiện đại hóa (HĐH) là một cuộc tích tụ và tập trung gay gắt, một cuộc tự vượt gian khổ và kỳ vĩ như cá vượt vũ môn đưa một xã hội nghèo nàn và lạc hậu trở thành một xã hội giàu mạnh và phát triển. Quá trình này làm phát sinh bao nhiêu vấn đề xã hội chưa từng gặp. Phân cực giàu nghèo diễn ra bao cảnh đau lòng. Lối sống thực dụng, sùng bái đồng tiền, cuộc săn lùng các giá trị ảo, bệnh vô cảm, bệnh cũ người mới ta cùng với tham nhũng, cửa quyền, mất dân chủ, tàn phá môi trường đang làm xói mòn biết bao giá trị cao quý của dân tộc. lương tâm đang kêu gọi các nhà văn. Và sự đáp lại trong thời gian qua, công bằng mà nói là tâm huyết và đầy trách nhệim. Các nhà văn chúng ta đã phát hiện vấn đề khá sớm và nắm bắt rất trúng một trong những chủ đề trung tâm của văn học ta hiện nay là vấn đề đạo đức xã hội. Đạo đức xã hội là vấn đề nóng nhất, một đề xuất quan trọng nhất của văn học ta trong những năm vừa qua. Nó được xem như một mũi nhọn, một khâu đột phá trong một tổng thể chiến lược: hoàn thiện xã hội, hoàn thiện thiên nhiên, hoàn thiện con người.
Là một cuộc cách mạng toàn diện và triệt để, CNH – HĐH luôn luôn biết tìm kiếm cho nó nguồn lực xã hội to lớn đủ sức đưa sự nghiệp đến thành công. Chưa bao giờ các nhà văn chúng ta được cung cấp nhiều vốn sống, nhiều hiểu biết đến như thế. Chúng ta quan sát và suy nghĩ, nhập cuộc và lo âu. Cả một dân tộc đang tự đo tầm vóc của mình trước vận hội mới. Và mỗi một con người chưa bao giờ phát hiện ra mình nhiều khả năng đến thế khi mà như Mác nói, trí tuệ đã trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp. Của cải vật chất nhiều lên kích thích nhu cầu này một nhiều lên, và đến lượt nó, nhu cầu lại kích thích của cải vật chất tăng lên nhiều hơn nữa. Cả một đất nước đang hăm hở và nhộn nhịp chăm sóc tương lai của mình.
Cuộc sống đã thay đổi, hiện thực đã thay đổi, đương nhiên văn học không thể đứng im. Quan niệm đầy đủ về sự đổi mới văn học, hiện đại hóa văn học là đổi mới, hiện đại hóa về tầm nhìn, tư tưởng, vốn sống, tư duy nghệ thuật cho đến cả những phương pháp sáng tác, phong cách, ngôn ngữ, nhịp điệu v.v… Đó là một vấn đề vô cùng nghiêm túc và khó khăn. Nhưng đổi mới cách nào, hiện đại hóa cách nào trước nhất và quan trọng nhất, văn học cũng phải gắn với đời sống. Không gắn với đời sống thì không có gì cả. Không gắn với đời sống thì mọi tìm kiếm nghệ thuật dù có nhọc lòng đến đâu cũng chỉ là câu chuyện dã tràng xe cát. Cuộc sống hiện nay, đó là tất cả những gì CNH – HĐH đang diễn ra và đem lại cho mỗi chúng ta hôm qua, hôm nay và cả những ngày sắp tới. Nói đổi mới văn học, hiện đại hóa văn học là sự ghiệp vô cùng nghiêm túc và khó khăn vì nó đò hỏi đổi mới đồng bộ, thống nhất và toàn diện. đó là cuộc đổi mới về tài năng, tâm hồn, trách nhiệm và nhân cách, không chỉ và không phải là sự đổi mới về một thao tác. Quan tâm đến thi pháp là đúng, nhưng nhấn mạnh một chiều, thậm chí tuyệt đối hóa thi pháp, coi thi pháp là chìa khóa vạn năng lại là không thỏa đáng, và với bản chất của đổi mới văn học, nó có nguy cơ xa gần dẫn đến chủ nghĩa hình thức.
Có một lo lắng rất thiện chí là lo văn học văn học ta tụt hậu với t hế giới. đó là một lo lắng rất đúng, một tâm huyết đáng trân trọng. Nhưng cần bổ sung thêm, đó còn là một mối lo văn học tụt hậu với đời sống, tụt hậu với văn hóa dân tộc. Muốn khỏi tụt hậu với thế giới trước hết phải lo đứng chân cho vững trên nền tảng đời sống dân tộc, văn hóa dân tộc. Đó cũng là một nguyên tắc của hội nhập một cách chủ động và tích cực.
Con người ta dù tài năng đến đâu cũng là sản phẩm của một thời đại. Viết về CNH – HĐH là công việc của toàn đội ngũ nhưng lợi thế thuộc vào thế hệ các nhà văn trẻ. Họ vừa là sản phẩm, là nhân chứng của thời kỳ đổi mới. họ thuộc nhân vật, thuộc ngôn ngữ, thuộc những mạch ngầm trong tâm hồn, trong tư duy của những người cùng thời. Trong họat động của Hội Nhà văn lâu nay, công tác nhà văn trẻ dược xem là một hoạt động có tính chiến lược của văn học. chúng ta đã có thành tựu và kinh nghiệm về mặt này và cần phải làm tốt hơn, bài bản hơn, đúng tầm hơn trong thời gian tới, với trọng trách là chủ động bồi dưỡng một đội ngũ nhà văn tài năng kế tục xứng đáng sự nghiệp phát triển văn học trong thời kỳ CNH – HĐH đất nước. Nghị quyết 23 của Bộ chính trị xác định: “Tài năng là vốn quý của dân tộc. Chăm sóc tài năng là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn Dân”. Tư tưởng đó phải đi vào đời sống. Nhưng bồi dưỡng tài năng là một vấn đề cực kỳ tinh tế và khó khăn; khó khăn và tinh tế vì tài năng là một cái gì rất cụ thể mà cũng rất trừu tượng. Không bất chợt nó đến nhưng cũng dễ bất chợt nó ra đi. Chăm sóc tài năng cần có tấm lòng, trách nhiệm thôi chưa đủ, còn cần phải công phu, hiểu biết, có nghệ thuật và phải biết chờ đợi. Tránh mọi thô bạo có thể dẫn đến thui chột tài năng, nhưng cuờng điệu quá đáng và khen ngợi một chiều cũng không phải là một phương pháp tốt. Cần làm cho các nhà văn trẻ ý thức đầy đủ về trách nhiệm thế hệ của mình, một thế hệ của thời kỳ chuyển hóa cách mạng to lớn và sâu sắc làm thay đổi diện mạo và tư thế của đất nước ta.
Với niềm tin tưởng và niềm hy vọng tốt đẹp về cuộc vươn mình mới của văn học ta, thay mặt Ban tổ chức, tôi xin khai mạc hội thảo. Kính chúc sức khỏe, hạnh phúc các vị khách quý và các bạn đồng nghiệp nhân dịp năm mới. Chúc hội thảo thành công!
H.T 
(Đồng Nai)

 

Nguồn: HNV

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here