Trốn nợ” – tập truyện ngắn mới nhất của nhà văn  Ma Văn Kháng (NXB phụ nữ 2.2008) là chủ  đề cuộc hội thảo diễn ra sáng 19-8 tại trụ sở Hội nhà văn Việt Nam. Cuộc hội thảo nằm trong khuôn khổ hoạt động của lớp bồi dưỡng lý luận phê bình khoá 1, Trung tâm bồi dưỡng viết văn Nguyễn Du, tổ chức. 

Áp lực với nhà văn Ma Văn Kháng? 

 “Trốn nợ” gồm 18 truyện ngắn được nhà văn Ma Văn Kháng viết trong ba năm 2004- 2007. Điều ấy cho thấy một bút lực sung sức, và một thái độ lao động nghệ thuật miệt mài và nghiêm túc của ông. 18 truyện ngắn mở ra các không gian sống đa dạng và rộng lớn, từ miền rừng núi đến phố thị bon chen, chật chội; từ miền sông nước đến cảnh đồng rừng  hoang dã và hiểm trở. Nhân vật trong truyện ngắn của Ma Văn Kháng cũng hết sức đa dạng: công an, hoạ sĩ, tổ trưởng dân phố, dân giang hồ, bộ đội, … Nó cho thấy khả năng thâm nhập, quan sát tinh tế và phong phú của tác giả. 

 

Ssự nổi tiếng của nhà văn Ma Văn Kháng – là điều không phải là điều không cần phải bàn cãi. Tới nay ông đã có hơn 20 chục đầu sách, bao gồm tiểu thuyết và truyện ngắn. Sự nổi tiếng đến với ông chính nhờ lao động nghệ thuật nghiêm túc, từ những tác phẩm của ông đã “đóng dấu” trong lòng bạn đọc như Đồng bạc trắng hoa xoè, Mùa lá rụng trong vườn, Đám cưới không có giấy giá thú, Trăng soi sân nhỏ, …  Chính sự nổi tiếng ấy khiến cách cuốn sách của ông in ra đều dành được sự quan tâm của bạn đọc. Song đây cũng sẽ chính là một áp lực đối với nhà văn Ma Văn Kháng. Họ luôn muốn sẽ được đọc những tác phẩm gây bất ngờ hơn nữa, mới mẻ hơn nữa, hay hơn nữa của “thương hiệu” Ma Văn Kháng. Những sự chờ đợi, kì vọng của độc giả – trên thực tế , áp lực này đã khiến không ít nhà văn chấp  nhận “rút lui” ở đỉnh cao.Sự kiên trì , quyết liệt với văn chương của nhà văn Ma Văn Kháng là một phẩm chất đáng nể trọng.

 “Trốn nợ” – tập truyện ngắn mới của nhà văn Ma Văn Kháng xuất hiện cũng nằm trong sự kì vọng và chờ đợi của nhiều độc giả từng yêu và mến mộ văn tài của ông. Song điều ấy đồng thời là một yêu cầu khắt khe của độc giả dành cho nhà văn yêu mến của mình. 

“Trốn nợ” – những ý kiến đánh giá 

TS Nguyễn Thanh Tú nhận xét: đọc “Trốn nợ”, có thể thấy nhà văn Ma Văn Kháng không có ý định làm văn, viết văn. Dường như ông không hề dụng công gì trong cốt truyện, mà chỉ viết những điều mình biết, mình chiêm nghiệm. Tập truyện ngắn ngồn ngộn chi tiết. Chính những điều này đã góp phần tao sự hấp dẫn cho cuốn sách cũng như khẳng định thương hiệu của nhà văn. 

Tuy vậy , tập sách chưa thực sự làm hài lòng nhiều bạn đọc.Theo ông Nguyễn Đình Phúc, tập truyện ngắn “Trốn nợ” còn thiếu sức nặng. Nguyên do là trong số 18 truyện ngắn xuất hiện trong tập chưa có nhiều cốt truyện hấp dẫn, gây sốc, chi tiết truyện còn thiếu sự dồn nén. 

Nhà phê bình Nguyễn Chí Hoan  cho rằng: Hầu hết các tác phẩm đều gói chặt vào những không gian nhỏ, để lại dư vị bức bối. Có một thế giới cũ kĩ đang bàng hoàng trước những đổi thay của cuộc sống. Ở đó các câu chuyện và nhân vật đều đã bị quy định.  Sự quy định đến ngay từ cách mô tả nhân vật, thuyết minh ý nghĩa, tướng mạo – “đóng đinh” tính cách nhân vật – khuynh hướng – khuôn khổ hạn chế về tự do hành động của họ. 

Nguyễn Thị Hằng – một độc giả 8X – đã tiến hành một cuộc khảo sát các nhân vật nữ trong tập truyện ngắn “Trốn nợ” và đánh giá: Nhân vật nữ được xây dựng công phu, sống động chân thực. Tuy nhiên chưa có một nhân vật nào là kết tinh, là điển hình của phụ nữ hiện đại. Phải gộp tính cách của 2,3 nhân vật nữ may ra mới có thể làm nên một chân dung hoàn thiện. Cũng theo bạn đọc trẻ này, “Trốn nợ” là tập truyện ngắn đọc được nhưng chưa  xuất sắc. Có thể bỏ đi hai truyện – giản đơn Thử thách cuối cùng và Chuyến xe khách cuối năm. Đây la hai tác phẩm hơi nhạt, thiếu cao trào, kịch tính, ngôn ngữ giản đơn 

Nhà phê bình Văn Vinh đánh giá: nhà văn Ma Văn Kháng đã thể hiện một bút lực sung mãn, cường tráng. Ông tái hiện sinh động những cảnh đời, với một vốn từ vựng phong phú. Tuy nhiên trong tập truyện cũng xuất hiện những tác phẩm dừng ở mức “trả bài cho một trại sáng tác, hoặc đặt bài của một tờ báo tết” 

Một đặc điểm nổi bật trong các truyện ngắn của Ma Văn Kháng là tính triết luận. Nhà văn hiện diện trong các tác phẩm của mình như một nhân vật “biết tuốt” và ưa triết lý. Tuy nhiên khá nhiều ý kiến cho rằng trong việc nhà văn can dự vào tác phẩm theo cách này khiến cho tính thuyết phục của tác phẩm bị giảm sút. Nam Cao cũng là một nhà văn sử dụng nhiều lối triết luận trong các tác phẩm của mình, tuy nhiên tính triết luận được ông sử dụng ẩn vào nhân vật (quan điểm, cách tư duy…) vì vậy nó mang tính khách quan và dễ được chấp nhận hơn cách mà nhà văn Ma Văn Kháng áp dụng trong tập truyện ngắn Trốn nợ. Sự can thiệp của nhà văn khiến cho các nhân vân đều có giọng điệu triết lý na ná nhau và dễ nhận ra đó là  giọng điệu của chính tác giả.  Việc nhà văn trung thành với bút pháp truyền thống, nên nhiều khi biến nhân vật như là loa phát ngôn của tác giả – và điều này vô hình chung đã tạo thành một thói quen, một phong cách – không thoát ra được. Đọc các truyện ngắn trong tập có thể thấy  tính luận đề đẫ lấn át hình tượng nhân vật 

Nhà nghiên cứu Đào Tiến Thi đánh giá tập truyện “Trốn nợ” có phần “xuống sức rất nhiều so với thời sung sức của ông”  

Nhà văn Hà Trọng Bảo cho rằng “Trốn nợ” là một tập truyện ngắn đồng thời cũng là một tập tự luận về triết lý sống của nhà văn Ma Văn Kháng. Đọc “Trốn nợ” cho chúng ta một sự suy tư về cuộc sống nhiều hơn là cảm thụ văn học. Cái đẹp, cái hấp dẫn của những đoạn văn hay, cái chau chuốt, long lanh của từng trang viết bị cái triết lý chèn ép lấn át vì thế cảm thấy hơi nặng nề khi đọc sách. Dù sao “Trốn nợ” vẫn đạt được sự thành công, là một tập truyện ngắn hay, rất đáng để chúng ta trân trọng. Chia sẻ quan điểm này, TS Bích Thu nhận xét– trong mặt bằng văn xuôi hiện nay thì “Trốn nợ” vẫn là một tập truyện ngắn đáng đọc, và nhà văn Ma Văn Kháng vẫn là nhà văn hàng đầu của văn học đương đại Việt Nam. 

nguon : phongdiep.net

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here