Nhà thơ Tạ Vũ (bên trái) và tác giả bài viết.  
 
 
Ông nội của Tạ Vũ là chủ một cửa hàng gạo thường xuyên lưu kho hai trăm tạ. Bố của Tạ Vũ là ông chủ một đoàn xe chở khách gồm bảy ôtô “Phượng Hoàng”… Tất cả thời vàng son ấy chỉ còn lưu dấu vết trong căn nhà số 1 Hàng Chiếu.

Nhà ba tầng, kiến trúc cổ, nằm trong hệ thống kiến trúc ba mươi sáu phố phường Hà Nội. Mái ngói, sàn gỗ, cầu thang gỗ, quay mặt ra phía ô Quan Chưởng, và xa hơn nữa là cầu Long Biên và sông Hồng.

Hai tuổi mất cha. Sáu tuổi mồ côi mẹ. Cậu bé Vũ Hùng (tên khai sinh của Tạ Vũ) đã kéo dài lê thê một tuổi thơ buồn tủi. Tạ Vũ cùng với người chị được chú nuôi. Trong căn nhà ấy còn có hai bà cô. Tình thương của mọi người trong gia đình, gia tộc đã ôm ấp cậu bé Hùng như kén bọc tằm và đã khắc sâu vào ký ức cậu ta cho mãi đến khi đã trở thành nhà thơ Tạ Vũ.

Ngôi nhà cô đơn ấy, trong những năm 60 của thế kỷ trước, bỗng trở nên rôm rả bởi tiếng cười nói và tiếng ngâm thơ. Bạn bè thường xuyên sum họp: Hoài Anh, Đỗ Thịnh, Lữ Huy Nguyên, Vũ Từ Trang, Chử Văn Long, Như  Mạo, Võ Văn Trực… Thỉnh thoảng lại có bạn từ Hải Phòng lên: Đào Cảng, Nguyễn Tùng Linh…, từ Nghệ An ra: Thạch Quỳ; từ Việt Trì xuống: Khánh Nguyên; từ Gia Lâm sang: Phạm Ngọc Cảnh.

Nhà số 1 Hàng Chiếu hình thành tự phát một câu lạc bộ thơ. Câu lạc bộ không có điều lệ, không có chủ nhiệm, không đóng hội phí. Người nào cùng hoàn toàn tự giác hòa mình với bạn bè chỉ vì một mục đích: động viên nhau làm thơ, đọc cho nhau nghe những tác phẩm mới, chân thành góp ý cho nhau.

Chử Văn Long giọng khàn khàn: Thương nhau từ tuổi chín mươi/ Thức khuya dậy sớm cho người gầy nhom/ Chọn cây gỗ nhãn cho bền/ Thủng bao lòng cối còn nguyên tiếng chày (Tiếng Chày).

Vũ Từ Trang hổn hà hổn hển: Hỡi nắng vàng hỡi lá cây xanh/ Hỡi dòng sông, Hỡi em đường xa tắp/ Tôi tin cuộc đời ngày mai đổi khác/ Như bây giờ gió đang trở sang xuân (Cuối năm)… Khánh Nguyên cười ha hả trong lúc đọc thơ, tiếng cười át cả lời thơ. Lữ Huy Nguyên ngồi nghiêm chỉnh, đọc rành rọt từng câu. Như Mạo đọc thơ về sông Lữ quê anh. Phạm Ngọc Cảnh nhại cách phát âm của Như Mạo, ứng khẩu bốn câu: Mặt trời lên đỏ nựng/ Ở về phía sông Nừ/ Đàn trâu đi nửng thửng/ Những cái đầu nắc nư. Như Mạo và mọi người cùng cười vui vẻ. Không ai giận ai…

Mỗi lần Tạ Vũ đứng dậy đọc thơ, mọi người dồn mắt vào anh. Không những nghe anh đọc thơ mà còn… xem anh đọc thơ. Hai tay giơ lên rắn chắc. Giọng ồm ồm. Gương mặt tự hóa trang theo nội dung tình cảm từng câu thơ. Nếu gặp đêm trăng sáng, ngồi ở ban công nghe Tạ Vũ đọc thơ thì ta có cảm giác anh là một diễn viên:

Trăng thu sáng thế
Rượu Vân ngon thế
Các nhà thơ nâng cốc cùng trăng
Ai cũng thấy bạn mình là Lý Bạch

(Thu)

Thỉnh thoảng chúng tôi lại rủ nhau từng nhóm đi về các cơ sở sản xuất. Kế hoạch năm năm lần thứ nhất đang tưng bừng mở ra những vùng công nghiệp Thái Nguyên, Việt Trì, Hồng Gai… Tháng nào cũng có một chuyến đi. Không đi được xa thì ra ngoại thành dăm ba hôm. Sau mỗi chuyến đi lại trở về sum họp tại địa điểm “Câu lạc bộ thơ Tạ Vũ” –  Chúng tôi quen gọi như thế. Đọc cho nhau nghe những bài thơ mới làm. “Câu lạc bộ thơ Tạ Vũ “hình thành từ ngôi nhà số 1 Hàng Chiếu, và vẫn tiếp tục tồn tại cho đến khi Tạ Vũ chuyển nhà về số 3 ngõ Hòa Bình đường Minh Khai. Câu thơ của Tạ Vũ đọc hồi ấy cứ phập phồng trong trí nhớ chúng tôi mãi đến hôm nay.

Ba thằng soi vào mắt nhau
Thấy sáu mặt trời, cười phá
Ba cốc bia phọt đổ xuống tay
Ba chiếc vé tàu cựa mình trong túi ngực
Đêm nay ba con tàu phụt khói

(Gặp bạn)

Câu ca dao “Đói rách chẳng ma nào nhìn/ Đến khi đậu trạng chín nghìn anh em” không đúng với trường hợp Tạ Vũ. Quả là hồi ấy nhà Tạ Vũ rất nghèo, nhưng lại rất giàu bạn  bè.

Nhiều người có thể không thích Tạ Vũ sống buông thả, không nề nếp, nhưng ai cũng quý anh đức tính thật thà, trung thực, không mảy may lươn lẹo, vụ lợi. Hòa bình lập lại, đi làm công nhân đường sắt, rồi công nhân cầu đường. Lao động cật lực quá, bị đau ngực, xin về. 

Làm việc hơn mười năm mà không được vào biên chế, lúc về không có lương hưu, mà chỉ được một ít tiền mất sức. Hoàn cảnh gia đình quẫn bách. Bạn bè xúm tay giúp đỡ anh. Đỗ Thịnh xin cho Tạ Vũ vào làm ở đội quét vôi, rồi xin vào dạy bổ túc văn hóa tại một xí nghiệp gỗ. Lữ Huy Nguyên biếu một bộ quần áo. Rồi có người biếu tiền, biếu quần áo… Dẫu bạn bè chẳng giúp được bao nhiêu về vật chất, nhưng an ủi rất nhiều về mặt tình cảm.

  Võ Văn Trực
Nguồn:VNCA

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here